Op de vraag waarom een bedrijf bestaat is het antwoord altijd hetzelfde: om problemen op te lossen. Dat is volgens Jorge Guimarães het unieke aan ALERT Life Sciences Computing, het klinische softwarebedrijf dat hij tien jaar geleden oprichtte onder de naam Médicos na Internet (Artsen op het Internet).

In die tijd verrichte hij onderzoek op de Universiteit van Stanford op het gebied van genetica en overwoog hij nog om oncoloog te worden. Hij was toen 31 jaar oud en moe, heel erg moe. Hij had er net zes jaar van intensief onderzoek opzitten en bovendien de Prémio Bial de Medicina (Bial Onderscheiding voor de Geneeskunde) gewonnen, maar toch was het tijd voor verandering. In Silicon Valley waren er, toen het internet juist een explosieve groei doormaakte, genoeg problemen op te lossen. Er lagen kansen om iets van waarde in het leven te roepen. Tijdens zijn onderzoek had hij al geëxperimenteerd met informatietechnologie (om vast te stellen welke programma’s het best in staat waren om nieuwe genen en hun functies te verklaren) en dat bracht hem op het idee om klinische software te gaan ontwikkelen. Zijn volgende keuze, om zich te vestigen in Portugal, was gemakkelijker te maken. Hij voelde zich er veiliger en het was zijn wens dat zijn dochters zouden opgroeien in het bijzijn van hun grootouders.

Jorge Guimarães doorloopt de zeven verdiepingen van de ALERT in Vila Nova de Gaia, Portugal, en benadrukt de kenmerken van het bedrijf dat in de begindagen slechts een eenkamerflat bezette. Vandaag biedt het gebouw een fantastisch uitzicht op de rivier de Douro en werken er vijfhonderd mensen op diverse afdelingen. Er zijn veel kamers met opzettelijk wit gehouden muren, waar mensen papiertjes met diagrammen op kunnen prikken: “Iedereen wordt aangemoedigd in diagrammen te denken, die we vervolgens om kunnen zetten in ideeën. We zijn bezig met de ontwikkeling van iets wat niet bestaat en dat is een heel creatief proces. Het is bijna als het leveren van een nieuwe aflevering van The Simpsons iedere week”.

Primus inter pares

ALERT is één van de beste bedrijven in zijn soort op de hele wereld, met een solide groei, vestigingen in het Verenigd Koninkrijk, Brazilië, de Verenigde Staten, Singapore en Spanje, en een product dat in 20 landen beschikbaar is. Wat ALERT van andere bedrijven onderscheidt is het klinische perspectief waarmee de software wordt ontwikkeld. Jorge Guimarães ervoer zelf de chaos van een spoedeisende hulpafdeling en de problemen waar zorgprofessionals tegenaan lopen bij het oplossen van problemen. Zijn ervaringen confronteerden hem met de moeilijkheden bij het stellen van een diagnose voor een patiënt: welke tests zijn het meest geschikt, wat zijn de gevaren van het gebruik van bepaalde medicijnen? Het is een vereiste om het intern functioneren van een instelling te kennen om er goede software voor te kunnen ontwikkelen. Eveneens onderscheidende factoren zijn het gebruiksgemak en het grafische ontwerp van het product.

Jorge Guimarães onderstreept nog een kenmerk van zijn bedrijf, dat cruciaal was bij het informatiseren van de gezondheidszorg in een regio in Alaska (bijna vier keer zo groot als Nederland), en dat is de mogelijkheid voor zorgprofessionals om via de software informatie uit te wisselen.

De ondernemer gaat van kamer naar kamer terwijl hij uitlegt dat de stem die door de luidspreker klinkt een “conceptualisatievergadering” aankondigt. Hij wijst op het motto “Het verbeteren van gezondheid en het verlengen van leven” dat op de vloer geschreven staat, en maakt een aantekening van de in rood gemarkeerde tekst op de aanwezigheidslijsten voor interne training. De deuren van het bedrijf en de softwarefabriek gaan open en hij stelt ons aan mensen voor terwijl hij verder spreekt over het project,
Jorge Guimarães benadrukt nog een aantal aspecten die het succes van ALERT verklaren. Hieronder vallen gecontroleerde toegang tot klinische gegevens van patiënten en de ondersteuning van psychologen bij het introductieproces in het ziekenhuis. Dit laatste aspect zorg ervoor dat “in een stressgevoelige werkomgeving zoals een ziekenhuis, niemand in de war raakt bij de confrontatie met een nieuw systeem, waardoor niet meer op een vertrouwde manier kan worden gewerkt.”

Er kan bovendien nog worden genoemd dat ALERT 24 uur per dag de prestaties van zijn product kan volgen. Mocht er bijvoorbeeld een probleem zijn in Maleisië of Alaska dan kan dit meteen worden opgelost, vaak zelfs nog voordat dit de gebruikers opvalt.

Persoonlijk klinisch dossier

Het is volgens de ondernemer zinvol als mensen hun eigen klinisch dossier bijhouden, net zoals een fotoalbum. Als alle gegevens, zoals gewicht, allergieën en chronische ziekten, op een duidelijke manier zijn georganiseerd, dan kan er tijd worden bespaard en hoeft bij een doktersafspraak de klinische voorgeschiedenis niet keer op keer te worden herhaald.

In het begin, toen Jorge Guimarães piekerde over het bedrijf dat hij zou oprichten, stelde hij zich een dienst voor particulieren voor, met producten als online persoonlijke klinische dossiers en medisch advies. Dat was echter tien jaar geleden en hij besefte al snel dat de tijd nog niet rijp was voor dergelijke innovaties, mede omdat alle informatie nog altijd op papier werd geregistreerd. Nu pas worden individuele dossiers steeds meer serieus genomen: “Gezondheidszorg is geen zaak voor de overheid of de private sector, het is een zaak voor de burger zelf”. Dat is een garantie die ALERT geeft. De informatie in een persoonlijk gezondheidsdossier is exclusief eigendom van de particulier en in geen enkel geval verkoopbaar. Jorge Guimarães zegt dat hij Amerikaanse concurrenten heeft die, hoewel de gebruikers anoniem blijven, gezondheidsinformatie zoals voorgeschreven medicijnen doorverkopen aan bedrijven in de farmaceutische industrie.

Diverse uitdagingen liggen voor hem nog in het verschiet, zoals het automatiseren van de gezondheidszorg in Portugal en het groeien als bedrijf. Er moet worden voldaan aan de eisen wat betreft softwareontwikkeling, die over 5 of 10 jaar vergelijkbaar zullen zijn met die bij de ontdekking van nieuwe medicijnen. Met andere woorden, er zal geen plaats zijn voor amateurs in dit soort softwareproductie – slechts een handvol bedrijven zullen meetellen in de toekomst. Jorge Guimarães voorspelt dat zijn bedrijf in 2013 tussen de 200 en 300 miljoen euro per jaar moet factureren om te overleven en een duurzame groei te kunnen handhaven.

Van de dood naar de ruimte

“Ik ben nu 42 en een half. Ja, ik tel ook halve jaren mee. Ik vind mijn leven te kort”. Deze stelling leidt natuurlijk tot de vraag: “Ja, maar is dat niet voor iedereen zo?” Hierop antwoordt hij: “Alleen als niemand een remedie tegen de dood ontdekt… Ik geloof sterk dat het mogelijk is om het leven te verlengen. Op dit gebied is al veel onderzoek verricht en wij zullen deel uitmaken van de laatste generaties die voor het bereiken van de 100-jarige leeftijd komen te overlijden. Het proces is al in beweging gezet en ik zou er graag mijn bijdrage aan leveren”. Jorge Guimarães zegt dat hij, uiterlijk op 45-jarige leeftijd, een biotechnologiebedrijf zou willen oprichten op het gebied van het verouderingsproces: “De dood is te vermijden”…”Het is een moeilijk onderwerp. Als ik hierover spreek wordt er ofwel met grote interesse ofwel met groot ongemak gereageerd. In onze generatie, op dit exacte moment, wordt er wetenschappelijke vooruitgang geboekt die het mogelijk zal maken om het leven aanzienlijk te verlengen. Wie weet wordt onsterfelijkheid mogelijk tijdens het leven van mijn kleinkinderen of achterkleinkinderen”. Als reactie op onze verbijstering verklaart de onderzoeker: “Het gaat gebeuren. Wij zijn geprogrammeerd om te reproduceren en te verdwijnen. Als we dat obstakel kunnen overwinnen kunnen we heel lang in leven blijven. In onze cellen ligt de capaciteit besloten om alles opnieuw te creëren. Het is slechts een kwestie van het werken aan de juiste programma’s en alles begint van voor af aan”.

Een andere wens van de ondernemer is reizen in de ruimte. Dat zal voorlopig echter bij een wens blijven, totdat het fenomeen iets alledaagser wordt en er minder risico’s aan verbonden zijn. Nauwelijks verrassend voor een man die het gewicht van de verantwoordelijkheid van 800 werknemers van over de hele wereld voelt. En voor een vader van drie dochters die hij wil zien opgroeien